Niedobór kierowców w Europie: co oznacza dla dostępności transportu?

Rynek może zwolnić, a problem kierowców nadal rośnie

Europejski transport drogowy mierzy się z paradoksem: nawet gdy popyt na przewozy słabnie, firmom nie staje się wyraźnie łatwiej pozyskiwać kierowców. Najnowszy raport IRU wskazuje, że w 2025 roku niedobór zawodowych kierowców osiągnął najwyższy poziom w historii pomiarów, mimo osłabienia popytu na fracht.

To ważny sygnał również dla firm zlecających transport. Niedobór kierowców jest problemem przewoźników, ale jego skutki mogą być odczuwalne w całym łańcuchu dostaw - szczególnie w dostępności pojazdów, elastyczności realizacji i organizacji transportów z krótkim wyprzedzeniem.

Według IRU w 2025 roku w Europie nieobsadzonych pozostawało około 502 tys. stanowisk kierowców ciężarówek, co odpowiadało 13% zapotrzebowania. Jednocześnie około 20% obecnych europejskich kierowców ma przejść na emeryturę w ciągu najbliższych pięciu lat.

Problem ma więc charakter długoterminowy. A dla firm korzystających z transportu oznacza to, że dostępności pojazdu nie zawsze można traktować jako coś oczywistego.

Jak niedobór kierowców może być widoczny w codziennej organizacji transportu

Problem nie zawsze pojawia się jako bezpośrednia informacja o "braku kierowcy".

Ograniczona dostępność kierowców jest tylko jednym z czynników wpływających na rynek transportowy. Znaczenie mają również sezonowość, kierunek przewozu, możliwość znalezienia ładunku powrotnego, czas oczekiwania na załadunek i rozładunek czy aktualny popyt.

W praktyce warto jednak zwracać uwagę na takie sygnały jak:

• mniej ofert na trudniejszych kierunkach;
• dłuższy czas potrzebny na potwierdzenie pojazdu;
• większe różnice między stawką planowaną a ceną transportu organizowanego last minute;
• częstsza konieczność szukania alternatywnego pojazdu lub rozwiązania;
• mniejsza elastyczność przy wymagających godzinach załadunku i rozładunku.

Każdy z tych sygnałów może mieć inną przyczynę. Jeżeli jednak zaczynają pojawiać się regularnie na tej samej trasie, warto spojrzeć szerzej na dostępność transportu i sposób jego planowania.

Co można zrobić po stronie organizacji transportu

Na liczbę kierowców dostępnych na europejskim rynku pojedynczy załadowca nie ma wpływu. Ma jednak wpływ na to, w jaki sposób przygotowuje i planuje swoje transporty.

Kilka elementów może mieć tutaj szczególne znaczenie.

Planuj wcześniej tam, gdzie jest to możliwe

Nie każdy transport można przewidzieć z dużym wyprzedzeniem. Jeżeli jednak firma zna planowany wolumen lub regularnie wysyła towary na tych samych kierunkach, wcześniejsze przekazanie informacji daje więcej czasu na znalezienie odpowiedniego rozwiązania.

Ma to szczególne znaczenie w okresach zwiększonego popytu, przed świętami, w sezonie urlopowym czy na kierunkach, na których dostępność pojazdów jest ograniczona.

Zwróć uwagę na najbardziej wymagające trasy

Nie każda relacja jest równie łatwa do obsługi.

Długi czas oczekiwania, trudny ładunek powrotny, restrykcyjne godziny awizacji czy konieczność realizacji transportu w weekend mogą ograniczać liczbę dostępnych możliwości.

Jeżeli dana trasa regularnie sprawia problemy, warto uwzględnić to już na etapie planowania kolejnych wysyłek, zamiast za każdym razem reagować dopiero wtedy, gdy trudno znaleźć pojazd.

Ograniczaj niepotrzebny czas oczekiwania

Czas pracy kierowcy jest ograniczony przepisami. Dlatego godziny spędzone na oczekiwaniu na załadunek, dokumenty czy możliwość rozpoczęcia rozładunku mają znaczenie również dla efektywności całego transportu.

Dokładne awizacje, przygotowane dokumenty, realistyczne godziny załadunku i sprawna komunikacja pomagają lepiej wykorzystać dostępny czas.

W sytuacji, w której kierowców brakuje, ograniczanie niepotrzebnych przestojów staje się jeszcze ważniejsze.

Nie zostawiaj najtrudniejszych transportów bez alternatywy

Przy regularnych lub szczególnie ważnych przewozach warto wcześniej wiedzieć, jakie możliwości pozostają, jeśli standardowe rozwiązanie okaże się niedostępne.

Nie zawsze oznacza to konieczność stałej współpracy z kilkoma przewoźnikami jednocześnie. Czasem wystarczy wcześniejsze sprawdzenie alternatywnego typu pojazdu, innego terminu załadunku czy dodatkowej możliwości realizacji na danym kierunku.

Najgorszy moment na szukanie planu B to chwila, w której pojazd powinien już być na załadunku.

Obserwuj, czy dostępność na stałych trasach zaczyna się zmieniać

Sama terminowość dostaw nie pokazuje wszystkiego.

Jeżeli na regularnej trasie coraz dłużej trzeba czekać na potwierdzenie pojazdu, pojawia się mniej możliwości, częściej zmieniają się stawki albo konieczne jest szukanie alternatywnego rozwiązania, może to być sygnał, że dostępność na danej relacji się zmienia.

Warto obserwować takie tendencje wcześniej. Dzięki temu można odpowiednio przesunąć moment zlecania transportu, zwiększyć elastyczność terminów lub wcześniej sprawdzić inne możliwości realizacji.

Co warto sprawdzić w swojej organizacji transportu

Dobrym początkiem może być przyjrzenie się regularnym i najważniejszym trasom.

Warto sprawdzić:

• na których kierunkach najdłużej czekasz na potwierdzenie pojazdu;
• gdzie najczęściej pojawiają się dopłaty przy zleceniach last minute;
• które transporty regularnie wymagają szukania alternatywnego rozwiązania;
• gdzie kierowcy najdłużej czekają na załadunek lub rozładunek;
• które zlecenia można przekazywać do organizacji wcześniej;
• czy dla kluczowych transportów istnieje realny plan B.

Taka analiza nie rozwiąże problemu niedoboru kierowców w Europie, ale może pomóc wcześniej zauważyć miejsca, w których ograniczona dostępność zaczyna wpływać na codzienną organizację przewozów.

Dostępność staje się coraz ważniejszym elementem transportu

Niedobór kierowców nie oznacza, że każdego tygodnia będzie brakowało ciężarówek. Oznacza jednak, że rynek ma mniejszą rezerwę, a sezonowe spiętrzenie, zakłócenie na trasie czy nagły wzrost popytu mogą szybciej przełożyć się na dostępność i cenę transportu.

Dlatego obok stawki i terminu dostawy coraz większego znaczenia nabiera sposób planowania transportu.

Wcześniejsza informacja o zleceniu, dobrze przygotowane dane, realistyczne godziny załadunku i rozładunku oraz możliwość szybkiego znalezienia alternatywnego rozwiązania mogą mieć realne znaczenie wtedy, gdy dostępność na rynku zaczyna się kurczyć.

W transporcie nie na wszystko można mieć wpływ. Ale im więcej wiadomo wcześniej, tym więcej jest możliwości działania.