ETS2 od 2028 roku. Jak system może wpłynąć na ceny diesla i koszty transportu?

ETS2 zacznie w pełni działać w 2028 roku. Dla firm transportowych nie oznacza to obowiązku samodzielnego kupowania i umarzania uprawnień do emisji. Obowiązki zostaną nałożone przede wszystkim na dostawców paliw.

Nie znaczy to jednak, że przewoźnicy nie odczują skutków nowego systemu.

Koszt uprawnień może zostać uwzględniony w cenie diesla, benzyny i innych paliw kopalnych. W praktyce ETS2 może więc wpłynąć na koszt przejechanego kilometra, kalkulację stawek, klauzule paliwowe oraz rentowność kontraktów zawieranych na lata 2027–2028.

Dokładna skala podwyżki nie jest jeszcze znana. Będzie zależeć przede wszystkim od rynkowej ceny uprawnień, sposobu przenoszenia kosztów przez dostawców paliw i sytuacji na rynku ropy.

Niepewność nie oznacza jednak, że firmy powinny czekać z przygotowaniami. Umowy podpisywane w 2027 roku mogą obejmować okres, w którym ETS2 będzie już działał.

Najważniejsze informacje

• Pełne uruchomienie ETS2 zostało przesunięte z 2027 na 2028 rok.
• Uprawnienia będą rozliczać dostawcy paliw, a nie przewoźnicy tankujący pojazdy.
• Aukcje uprawnień ETS2 mają rozpocząć się już w styczniu 2027 roku.
• Cena 45 euro za tonę CO₂ nie jest maksymalną ceną uprawnienia.
• Po przekroczeniu określonych progów na rynek mogą zostać uwolnione dodatkowe uprawnienia.
• Przy cenie 50 euro za tonę CO₂ uproszczony koszt odpowiada około 0,14 euro na litr diesla.
• Rzeczywisty wpływ na cenę na stacji będzie zależał od poziomu przeniesienia kosztu, podatków, składu paliwa i warunków rynkowych.
• Firmy powinny przygotować kilka scenariuszy kosztowych i przejrzeć klauzule paliwowe w umowach.

Czym jest ETS2?

ETS2 jest nowym, odrębnym od dotychczasowego EU ETS systemem handlu uprawnieniami do emisji. Obejmie emisje CO₂ powstające ze spalania paliw w budynkach, transporcie drogowym oraz wybranych dodatkowych sektorach, przede wszystkim mniejszych gałęziach przemysłu nieobjętych dotychczasowym systemem.

Jego zadaniem jest stopniowe ograniczanie emisji poprzez zmniejszanie liczby dostępnych uprawnień. Komisja zakłada, że emisje w sektorach objętych ETS2 mają spaść do 2030 roku o 42% w porównaniu z 2005 rokiem.

System działa według zasady „cap and trade”. Ustalany jest łączny limit emisji, a podmioty objęte regulacją muszą posiadać odpowiednią liczbę uprawnień odpowiadających emisjom wynikającym ze sprzedanych paliw.

Wszystkie uprawnienia ETS2 mają być sprzedawane na aukcjach. Nie będzie w nim bezpłatnego przydziału podobnego do rozwiązań stosowanych w części sektorów objętych istniejącym EU ETS.

ETS2 został formalnie przesunięty na 2028 rok

Pierwotnie ETS2 miał zacząć w pełni działać w 2027 roku. Termin został jednak przesunięty o rok.

Zmiana nie jest już polityczną zapowiedzią ani wstępnym porozumieniem. Została formalnie przyjęta w rozporządzeniu UE 2026/667 z 11 marca 2026 roku. Przepisy przesuwają funkcjonowanie systemu dla budynków, transportu drogowego i sektorów dodatkowych na 2028 rok.

Przesunięcie pełnego uruchomienia nie oznacza jednak, że do 2028 roku nic się nie dzieje. Przygotowywanie systemu i zbieranie danych już trwa.

Harmonogram ETS2

2025: rozpoczęcie monitorowania emisji

Podmioty regulowane powinny posiadać zezwolenie na emisję gazów cieplarnianych oraz zatwierdzony plan monitorowania. Od 2025 roku dostawcy paliw monitorują i raportują emisje związane z paliwami wprowadzanymi do konsumpcji.

2026: weryfikacja raportowanych danych

Od 2026 roku roczne raporty emisji mają być sprawdzane przez akredytowanych weryfikatorów. Dane te będą miały znaczenie dla dalszego ustalania liczby uprawnień dostępnych w systemie.

Styczeń 2027: rozpoczęcie aukcji

Chociaż ETS2 zacznie w pełni działać w 2028 roku, pierwsze aukcje uprawnień mają ruszyć w styczniu 2027 roku. Komisja wyznaczyła Europejską Giełdę Energii EEX jako wspólną platformę aukcyjną dla ETS2.

Wcześniejsze aukcje mają dostarczyć płynności, zapewnić wcześniejsze wpływy na inwestycje oraz stworzyć pierwszy rynkowy sygnał dotyczący ceny emisji.

2028: pełne uruchomienie systemu

Od 2028 roku ETS2 ma zacząć w pełni wpływać na rozliczenia emisji związanych z paliwami. Dla uprawnień dotyczących 2028 roku Komisja przewiduje aukcję wolumenu zwiększonego o 30%, aby poprawić płynność rynku na starcie.

2029: rozliczenie emisji za pierwszy pełny rok

Podmioty regulowane będą składały zweryfikowane raporty, a następnie umarzały odpowiednią liczbę uprawnień. W praktyce emisje związane z paliwami sprzedanymi w 2028 roku będą rozliczane w kolejnym roku.

Kto będzie kupował uprawnienia?

Przewoźnik tankujący samochód ciężarowy nie będzie bezpośrednio uczestniczył w aukcji ETS2 ani rozliczał emisji każdego pojazdu w unijnym rejestrze.

System działa na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw.

Obowiązkami zostaną objęci dostawcy lub dystrybutorzy wprowadzający paliwa do konsumpcji. To oni będą:

• monitorować ilość sprzedawanych paliw,
• obliczać odpowiadające im emisje,
• składać raporty,
• kupować uprawnienia na aukcjach,
• umarzać liczbę uprawnień odpowiadającą raportowanym emisjom.

Komisja Europejska określa ten sposób działania jako system „upstream” – obowiązek powstaje po stronie dostawcy paliwa, a nie końcowego użytkownika.

Dlaczego ETS2 może podnieść cenę diesla?

Dostawca paliwa będzie musiał ponieść koszt zakupu uprawnień odpowiadających emisjom powstającym ze spalania sprzedawanego paliwa.

Może następnie uwzględnić ten koszt w cenie hurtowej lub detalicznej.

Nie można jeszcze przesądzić:

• jaka będzie cena uprawnienia w 2028 roku,
• jaka część kosztu zostanie przeniesiona na klientów,
• jak szybko zmiana pojawi się na stacjach,
• czy koszt będzie prezentowany jako osobny element ceny,
• jak na ostateczną wartość wpłyną podatki, marże i cena ropy.

Dlatego podawane obecnie wartości należy traktować jako scenariusze, a nie prognozy ceny diesla.

Ile może wynieść dodatkowy koszt na litr?

Podczas spalania litra diesla powstaje w przybliżeniu 2,7 kg CO₂. Na tej podstawie można przygotować uproszczoną symulację wpływu ceny uprawnienia ETS2 na koszt paliwa.

Przy założeniu, że koszt uprawnień zostanie w całości przeniesiony na odbiorcę:

• przy cenie 50 euro za tonę CO₂ dodatkowy koszt może wynieść około 0,14 euro na litrze diesla. Przy rocznym zużyciu 30 000 litrów oznaczałoby to około 4 050 euro dodatkowego kosztu;
• przy cenie 75 euro za tonę CO₂ dodatkowy koszt może wynieść około 0,20 euro na litrze. Dla 30 000 litrów byłoby to około 6 075 euro rocznie;
• przy cenie 100 euro za tonę CO₂ dodatkowy koszt może wzrosnąć do około 0,27 euro na litrze, czyli około 8 100 euro rocznie przy takim samym zużyciu paliwa.

Obliczenia wykorzystują zaokrąglony współczynnik emisji wynoszący 2,7 kg CO₂ na litr diesla. Nie uwzględniają m.in. udziału biokomponentów, podatków, różnic w składzie paliwa, marż dostawców ani zmian cen ropy.

Są to uproszczone scenariusze budżetowe, a nie prognoza ceny diesla w 2028 roku. Rzeczywisty wpływ ETS2 będzie zależał od ceny uprawnień oraz od tego, jaka część kosztu zostanie przeniesiona przez dostawców paliw na odbiorców.

Dla firmy zużywającej setki tysięcy litrów paliwa rocznie różnica między poszczególnymi scenariuszami może być znacząca. Dlatego nawet bez znajomości ostatecznej ceny uprawnień warto już teraz policzyć wpływ kilku wariantów na konkretne pojazdy, trasy i kontrakty.

Czy cena uprawnienia będzie ograniczona do 45 euro?

Nie.

Wartość 45 euro za tonę CO₂ jest często opisywana jako limit lub maksymalna cena ETS2. To nieprawidłowe.

Jest to próg uruchamiający jeden z mechanizmów stabilizacyjnych. Wartość została określona w cenach z 2020 roku i będzie korygowana o inflację.

Zgodnie z obecnymi przepisami, jeżeli średnia cena uprawnień przekroczy ten poziom przez dwa kolejne miesiące, z rezerwy stabilności rynkowej może zostać uwolnionych 20 mln dodatkowych uprawnień. System przewiduje również odrębne interwencje w przypadku bardzo szybkiego wzrostu cen.

Dodatkowa podaż ma ograniczać gwałtowne wzrosty i poprawiać płynność rynku. Nie daje jednak gwarancji, że cena nie przekroczy progu 45 euro.

Mechanizm stabilizacji ma zostać wzmocniony

W czerwcu 2026 roku Rada UE i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie dotyczące wzmocnienia rezerwy stabilności rynkowej ETS2.

Uzgodnione rozwiązanie przewiduje podwojenie liczby uprawnień uwalnianych po przekroczeniu progu cenowego – z 20 do 40 mln przy pojedynczej interwencji. Mechanizm może pozwolić na wprowadzenie na rynek do 80 mln dodatkowych uprawnień w ciągu roku.

Porozumienie zakłada także bardziej stopniowe uwalnianie uprawnień, kiedy ich liczba na rynku zacznie spadać, oraz przedłużenie działania rezerwy poza 2030 rok.

Według stanu na 31 lipca 2026 roku uzgodnienie nadal wymagało formalnego przyjęcia przez Radę i Parlament po zakończeniu prac prawno-językowych. Nie powinno być więc jeszcze przedstawiane jako obowiązująca zmiana prawa.

Co ETS2 oznacza dla firm transportowych?

Najważniejszym skutkiem będzie możliwe zwiększenie zmienności kosztu paliwa.

Cena diesla już dziś zależy od notowań ropy, kursów walut, podatków, kosztów rafinacji, logistyki i sytuacji geopolitycznej. ETS2 doda do tej kalkulacji kolejną zmienną – cenę emisji CO₂.

Dla przewoźników oznacza to potrzebę uwzględnienia ryzyka w:

• kalkulacji stawek,
• umowach długoterminowych,
• klauzulach paliwowych,
• budżetach flotowych,
• ocenie rentowności tras,
• planach inwestycyjnych.

Największy problem może dotyczyć nie samego wzrostu ceny, ale różnicy czasu pomiędzy podwyżką kosztu paliwa a możliwością przeniesienia go na klienta.

Firma rozliczająca klauzulę paliwową raz na kwartał może przez kilka tygodni realizować transporty według stawki, która nie odzwierciedla aktualnych kosztów.

Klauzula paliwowa może nie wystarczyć

W wielu umowach korekta stawki jest oparta na określonym indeksie cen diesla. ETS2 może zostać uwzględniony w cenie paliwa publikowanej w tym indeksie, ale nie zawsze musi to nastąpić w sposób odpowiadający rzeczywistym kosztom przewoźnika.

Przed 2028 rokiem warto sprawdzić:

• z jakiego indeksu korzysta umowa,
• jak często aktualizowany jest dodatek paliwowy,
• czy istnieje minimalny próg zmiany ceny,
• od jakiej wartości bazowej wykonywane są obliczenia,
• czy klauzula działa zarówno przy wzroście, jak i spadku cen,
• kto i w jakim terminie przekazuje klientowi wyliczenie,
• czy umowa obejmuje nowe opłaty lub obciążenia związane z emisjami.

W części kontraktów lepszym rozwiązaniem może być osobna klauzula kosztowa odnosząca się do ETS2 lub szerzej – do nowych obowiązkowych obciążeń publicznoprawnych wpływających na cenę paliwa.

Nie powinna jednak opierać się na stałej, z góry przyjętej kwocie za litr. Cena uprawnienia będzie rynkowa i może się zmieniać.

Kontrakt i rynek spot mogą reagować inaczej

Na rynku spotowym zmiana kosztów może szybciej pojawić się w aktualnych ofertach.

W kontraktach długoterminowych przełożenie kosztów zależy od zapisów umowy, częstotliwości indeksacji i możliwości renegocjacji. To oznacza ryzyko rozjazdu pomiędzy bieżącym kosztem przewozu a stawką uzgodnioną kilka miesięcy wcześniej.

Spedytorzy i załadowcy również powinni uwzględnić ten mechanizm. Brak możliwości pokrycia wzrostu kosztów może pogorszyć dostępność pojazdów, płynność przewoźników i stabilność realizowanych kontraktów.

Czy firmy otrzymają wsparcie?

ETS2 będzie powiązany z Funduszem Społecznym dla Klimatu. Jego głównym celem jest ograniczenie społecznych i gospodarczych skutków wzrostu kosztów energii i transportu.

Fundusz ma wspierać przede wszystkim gospodarstwa domowe, użytkowników transportu i mikroprzedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej lub narażone na ubóstwo transportowe. Środki mogą być przeznaczane m.in. na dostęp do pojazdów nisko- i zeroemisyjnych, mobilność oraz inwestycje ograniczające zużycie paliw kopalnych.

Nie oznacza to automatycznego dofinansowania dla każdej małej firmy transportowej. Dostępność pomocy będzie zależała od krajowych planów społeczno-klimatycznych, kryteriów programów i sposobu wdrożenia funduszu w poszczególnych państwach.

Komisja Europejska i Europejski Bank Inwestycyjny uruchomiły również ETS2 Frontloading Facility o wartości do 3 mld euro. Instrument ma umożliwić państwom wcześniejsze finansowanie inwestycji w dekarbonizację budynków i transportu drogowego jeszcze przed uzyskaniem pełnych wpływów z ETS2. Środki są udostępniane państwom, a nie bezpośrednio każdemu przedsiębiorcy.

Jak przygotować firmę na ETS2?

1. Policz rzeczywiste zużycie paliwa

Punktem wyjścia nie powinien być ogólny koszt paliwa w firmie, ale liczba litrów zużywanych:

• przez konkretny pojazd,
• na danej trasie,
• dla określonego klienta,
• w poszczególnych krajach.

Pozwoli to obliczyć wpływ różnych cen uprawnień na konkretny kontrakt.

2. Przygotuj co najmniej trzy scenariusze

Warto policzyć koszt przy cenie:

• 50 euro za tonę CO₂,
• 75 euro za tonę CO₂,
• 100 euro za tonę CO₂.

Scenariusze nie przewidują przyszłości. Pokazują skalę ryzyka i pozwalają ustalić, które kontrakty są najbardziej wrażliwe na wzrost kosztów.

3. Sprawdź umowy zawierane na 2027 i 2028 rok

Szczególną uwagę trzeba zwrócić na kontrakty, których stawka jest ustalana na wiele miesięcy, ale koszt paliwa aktualizowany rzadko albo według nieprecyzyjnego mechanizmu.

4. Oddziel cenę paliwa od ryzyka regulacyjnego

Klauzula powinna jasno wskazywać, jak traktowane są nowe obowiązkowe koszty związane z emisjami. Pozwoli to uniknąć sporu, czy ETS2 mieści się w dotychczasowej definicji dodatku paliwowego.

5. Ustal sposób dokumentowania podwyżek

Klient powinien wiedzieć:

• na jakim źródle danych opiera się korekta,
• jak często jest obliczana,
• od kiedy obowiązuje,
• w jaki sposób zostaje przedstawiona.

Przejrzysty mechanizm jest łatwiejszy do zaakceptowania niż podwyżka wprowadzana bez czytelnego wyliczenia.

6. Śledź aukcje od 2027 roku

Pierwsze aukcje dadzą firmom bardziej realny punkt odniesienia niż obecne prognozy. Nadal nie będą jednak gwarantowały, że cena z początku rynku utrzyma się w 2028 roku.

7. Sprawdź dostępne programy wsparcia

Warto monitorować krajowy Plan Społeczno-Klimatyczny, programy modernizacji floty, infrastrukturę ładowania i inne instrumenty finansowania.

Samo istnienie unijnego funduszu nie przesądza, że konkretny przewoźnik spełni kryteria wsparcia.

8. Uwzględnij ETS2 w decyzjach flotowych

Nie każda firma może natychmiast zastąpić pojazdy z silnikami Diesla rozwiązaniami zeroemisyjnymi. Znaczenie mają dostępność infrastruktury, ładowność, zasięg, rodzaj tras i koszt finansowania.

ETS2 powinien być jednak jednym z elementów kalkulacji całkowitego kosztu użytkowania pojazdu, szczególnie przy zakupach i leasingach obejmujących okres po 2028 roku.

Największe ryzyka

Przyjęcie jednej prognozy ceny

Nikt nie zna dziś ostatecznej ceny uprawnienia w 2028 roku. Budżet oparty wyłącznie na jednym wariancie daje pozorne poczucie bezpieczeństwa.

Traktowanie 45 euro jako maksymalnego poziomu

Mechanizm może zwiększyć podaż uprawnień, ale nie ustala prawnego sufitu ceny.

Zbyt rzadka aktualizacja stawek

Kwartalna lub półroczna indeksacja może działać z opóźnieniem wobec zmiany kosztów.

Brak zapisów w kontraktach

Jeżeli umowa nie określa, jak rozliczyć nowy koszt regulacyjny, ciężar podwyżki może pozostać po stronie przewoźnika.

Założenie, że wsparcie pokryje wzrost kosztów

Fundusze mają określone cele i grupy odbiorców. Nie należy traktować ich jako gwarantowanej rekompensaty dla całej branży.

Skupienie się wyłącznie na 2028 roku

Rynek zacznie otrzymywać sygnały cenowe już podczas aukcji w 2027 roku. Jednocześnie umowy i decyzje flotowe podejmowane wcześniej mogą obowiązywać po pełnym uruchomieniu systemu.

Komentarz eXportsy

ETS2 nie jest wyłącznie tematem na 2028 rok.

Kontrakty negocjowane w 2027 roku, leasingi zawierane dziś i plany flotowe przygotowywane na kilka lat naprzód mogą obejmować okres działania nowego systemu.

Nie znamy jeszcze ceny uprawnień ani dokładnej skali przełożenia jej na ceny paliwa. Znamy jednak mechanizm i kierunek zmiany.

Dlatego najbezpieczniejszym rozwiązaniem nie jest próba przewidzenia jednej konkretnej podwyżki, ale przygotowanie kilku scenariuszy, uporządkowanie klauzul kosztowych i sprawdzenie, które kontrakty są najbardziej narażone na wzrost ceny diesla.

FAQ

Kiedy ETS2 zacznie obowiązywać?

System zacznie w pełni działać w 2028 roku. Monitorowanie emisji rozpoczęło się wcześniej, a pierwsze aukcje uprawnień mają ruszyć w styczniu 2027 roku.

Czy przewoźnik będzie musiał kupować uprawnienia?

Nie. Bezpośrednio objęci systemem będą przede wszystkim dostawcy i dystrybutorzy paliw. Koszt uprawnień może jednak zostać uwzględniony w cenie paliwa.

Czy cena uprawnienia nie będzie mogła przekroczyć 45 euro?

Może ją przekroczyć. Wartość 45 euro w cenach z 2020 roku jest progiem uruchamiającym mechanizm uwalniania dodatkowych uprawnień, a nie maksymalną ceną.

O ile może wzrosnąć cena diesla?

Nie da się dziś podać jednej pewnej kwoty. Przy uproszczonym założeniu pełnego przeniesienia kosztu cena uprawnienia 50 euro za tonę CO₂ odpowiada około 0,14 euro na litr diesla, 75 euro – około 0,20 euro, a 100 euro – około 0,27 euro. Rzeczywisty wpływ może być inny.

Czy ETS2 zastąpi dotychczasowe podatki paliwowe?

Nie. ETS2 będzie dodatkowym mechanizmem kosztowym. Cena paliwa nadal będzie zależała od podatków, akcyzy, VAT, cen surowca, kosztów rafinacji i marż.

Czy małe firmy transportowe otrzymają dofinansowanie?

Nie automatycznie. Fundusz Społeczny dla Klimatu może wspierać wybrane mikroprzedsiębiorstwa narażone na ubóstwo transportowe, ale szczegółowe warunki będą wynikać z programów krajowych.

Co firma powinna zrobić w pierwszej kolejności?

Policzyć zużycie paliwa w poszczególnych kontraktach, przygotować kilka scenariuszy cen uprawnień i sprawdzić, czy aktualne klauzule pozwalają przenieść nowy koszt na stawkę transportową.

--

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Mechanizmy ETS2 oraz przepisy dotyczące rezerwy stabilności rynkowej mogą być dalej aktualizowane. Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić aktualny stan regulacji i warunki obowiązujące w danym państwie.